Μοντέρνος κινηματογράφος

Παίζω

Παίζεις

Παίζουμε

Στον κινηματογράφο

Θαρρείς πως υπάρχει

Ένας κανόνας του παιχνιδιού

Γιατί είσαι ένα παιδί

Που δεν ξέρει ακόμα

Πως το σινεμά είναι ένα παιχνίδι

Για μεγάλους

Κι εσύ είσαι ήδη μεγάλος

Γιατί ξέχασες

Τι είναι ένα παιδικό παιχνίδι

Υπάρχουν πολλοί ορισμοί

Θα δώσω δυο τρεις

Να κοιτάζεσαι

Στον καθρέφτη των άλλων

Να ξεχνάς και να γνωρίζεις

Γρήγορα και σιγανά

Τον κόσμο

Και τον εαυτό σου

Να σκέφτεσαι και να μιλάς

Αστείο παιχνίδι

Που είναι η ζωή

Jean – Luc Godard

Ο μοντέρνος (νέος) κινηματογράφος εκφράστηκε με τη γνωστή ονομασία της Nouvelle Vague αρχικά στη Γαλλία. Το κίνημα της Nouvelle Vague ήταν άμεσα συσχετιζόμενο με τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα και το διεθνές κύμα εξέγερσης κατά του αστικού φιλελευθερισμού που οδήγησε στην εξέγερση του 1968. Συντάραξε το γαλλικό κινηματογράφο από τη δεκαετία του 60′, ανέτρεψε την παραδοσιακή αισθητική και επηρέασε την παγκόσμια κινηματογραφική παραγωγή. Έτσι σε κάθε χώρα αναπτύχθηκε ένας νέος κινηματογράφος πλάι στον παραδοσιακό. Το κίνημα συγκέντρωσε μια ποικιλομορφία προσωπικοτήτων, με βασικούς πυρήνες μια ομάδα κριτικών (που στη συνέχεια έγιναν σκηνοθέτες) στα Cahiers du Cinéma, το περιοδικό που ίδρυσε ο André Bazin με τον Jacques Doniol-Valcroze  και όπου γινόταν η ζύμωση των νέων θεωριών, και μια ομάδα αριστερών σκηνοθετών ταινιών μικρού μήκους.

Τα βασικά χαρακτηριστικά που ανέπτυξε ο νέος κινηματογράφος, ερχόμενος σε ρήξη με τις θεωρίες που προϋπήρχαν και στις οποίες στηρίχτηκε ο κλασσικός κινηματογράφος, προήλθαν από θεωρίες όπως του  André Bazin για το συνθετικό ντεκουπάζ και το πλάνο σεκάνς, τη μπρεχτική αποδραματοποίηση της αφήγησης σε ρήξη με την αριστοτελική ταύτιση, το μανιφέστο  του Alexandre Astruc  για την κάμερα-στιλό, τη διάσπαση της αφηγηματικής δομής και την υιοθέτηση μιας θεωρίας και τεχνικής που δεν εστιάζει στην αναπαράσταση. Αυτές επέφεραν μία απελευθέρωση των μορφών και της γραφής, μια αίσθηση αλήθειας και ειλικρίνειας του καλλιτέχνη απέναντι στο κοινό, μια ανανέωση της θεματολογίας και μία εξατομίκευση των έργων.

Έτσι, ο  André Bazin, στο άρθρο του «Η επανάσταση της γλώσσας του φιλμ» εισηγήθηκε τη χρήση του πλάνου-σεκάνς και του συνθετικού ντεκουπάζ, αντί του αναλυτικού, του κατατεμαχισμού δηλαδή των σκηνών σε πολλά πλάνα, πάνω στο οποίο στηρίχθηκε ο κλασσικός κινηματογράφος. Με τη σκηνοθεσία αντίθετα σε βάθος πεδίου ολόκληρων σκηνών σε μία και μόνη λήψη αλλάζει η σχέση του θεατή με την εικόνα, αφού πλέον η προσοχή του δεν κατευθύνεται με έναν απόλυτο τρόπο από το σκηνοθέτη μέσω της τεχνικής ή κάποιου δραματικού εφέ, αλλά αντίθετα η συνολική τοποθέτηση των αντικειμένων μέσα στο κάδρο γίνεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε ορισμένα στοιχεία να αποζητούν την προσοχή του δέκτη. Το βλέμμα του θεατή είναι πλέον ελεύθερο να περιεργαστεί τη συνολική σύνθεση του κάδρου. Βέβαια θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι η χρήση του συνθετικού ντεκουπάζ δεν είναι ένα εύρημα του μοντέρνου κινηματογράφου. Ήδη από τη δεκαετία του 1940 σημαντικοί σκηνοθέτες όπως ο Orson Welles (Ο πολίτης Κέιν, 1941) είχαν αποδομήσει τους κανόνες του αναλυτικού ντεκουπάζ.

Επίσης το 1948 ο Alexandre Astruc στο μανιφέστο του ονομάζει τη νέα εποχή του κινηματογράφου εποχή της κάμερας-στιλό, παρομοιάζοντας το ίδιο το μέσο με ένα σύστημα τόσο ευέλικτο όπως η γραπτή γλώσσα, ικανό να υποστηρίζει και να καταπιαστεί με οποιοδήποτε θέμα, να εκφράσει κάθε είδους πραγματικότητα. Ανέπτυξε μία άποψη για έναν κινηματογράφο στο σύνολό του με εντελώς απελευθερωμένα μέσα έκφρασης, όπου το κάθε συστατικό στοιχείο, είτε αυτό προϋπάρχει στην τέχνες, όπως οι λέξεις και η μουσική, είτε αποτελεί νέο εξειδικευμένο στοιχείο του μέσου, όπως οι οπτικές μετατοπίσεις και οι κινήσεις στο χώρο, θα μπορεί να έχει την ίδια δυναμική.

Ακόμη, εξαιρετικά σημαντική για τη διατύπωση των νέων θεωριών που αφορούσαν την αποφόρτιση της αφήγησης, τη διάσπαση της αφηγηματικής δομής  και την δημιουργία μη αναπαραστατικής τέχνης  υπήρξε η παρουσία του Bertolt Brecht, και η κριτική που ανέπτυξε ήδη από τη δεκαετία του 1930 έναντι του δραματικού ρεαλιστικού μοντέλου με το οποίο λειτουργούσε το θέατρο και ο κινηματογράφος του Χόλλυγουντ. Ο  Brecht, έρχεται σε ρήξη με την αριστοτελική ταύτιση που ορίζει την αρχή, τη μέση και το τέλος της ιστορίας, εμπλέκει το συναίσθημα του θεατή και οδηγεί στην κάθαρση, και προτείνει ένα νέο είδος θεάτρου, το επικό, που θα γαλουχήσει την κριτική σκέψη του θεατή. Απέναντι στη θεατρική και κινηματογραφική εμπειρία που βιώνεται ως εν δυνάμει πραγματική, που υπνωτίζει τον θεατή και τον καθιστά παθητικό δέκτη, προτείνει την αποδραματοποίηση της αφήγησης, την αναίρεση της αιτιώδους σχέσης μεταξύ των δρωμένων, τον απευθείας διάλογο με το κοινό και την αναστοχαστικότητα, τεχνική σύμφωνα με την οποία η τέχνη αποκαλύπτει τις αρχές κατασκευής της.

Ο μοντέρνος κινηματογράφος, πιάνοντας αυτό το νήμα οδηγήθηκε στη διάλυση της αφηγηματικής συνοχής ή τη χρήση μη γραμμικών  και ευέλικτων συνδέσεων, με κενά και διασπάσεις. Η παγιωμένη αντίληψη των εννοιών του χώρου και του χρόνου, και κυρίως, η μη αναστρεψιμότητα του χρόνου αμφισβητήθηκε. Οι νέοι κινηματογραφιστές δημιούργησαν χρόνους αναστρέψιμους, που κινούνται με ακανόνιστους ρυθμούς, συστέλλονται και διαστέλλονται και φτάνουν μέχρι και το πάγωμα. Επίσης ο μοντέρνος κινηματογράφος οδηγήθηκε σε αποφόρτιση της έντασης στα δρώμενα και στην έλλειψη αιτιακής εξήγησης και καταπιάστηκε με θέματα που αντιμάχονται το αίσθημα ασφάλειας και τις άμυνες του κοινού. Τα νέα αυτά στοιχεία οδήγησαν σε μια πιο ενεργή στάση από τη μεριά του θεατή. Τέλος, στην κατεύθυνση της απομάκρυνσης από την κινηματογραφική καταγραφή ως αναπαράσταση συμβάλουν δύο παράγοντες :α) γίνεται ευρεία χρήση του βάθους πεδίου και των τηλεφακών, που εξαλείφουν το οπτικό βάθος μεταξύ των αντικειμένων και κάνουν επίπεδη τη σύνθεση και β) οι κινηματογραφιστές συνηθίζουν να αποκαλύπτουν τη διαδικασία κατασκευής της ταινίας ή στοιχεία αυτής στο κοινό και να τοποθετούν την κάμερα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να βιώνεται σαν παρουσία από τους θεατές, και να τους θυμίζει ότι και οι ίδιοι απλώς παρακολουθούν την ταινία.

enfantdelarage

Advertisements

About enfantdelarage

at the roll of a dice, reality rearranges. somewhere far away

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: